Όταν συμβεί στα πέριξ φωτιές να καίνε πίνουν οι μάγκες τον καφέ.

Εθελοντικού εγκελισμού δοθέντος, συνεχίζψ να σκαλίζω τα παλιά μου κείμενα.

Το 2007 διατηρούσα στην εφημερίδα Ελεύθερος Τύπος μια στήλη με τίτλο Παραβολές και Υπερβολές, στην οποία σχολίαζα «συνειρμικά» την επικαιρότητα. Ένα από τα κείμενά μου είχε ως αφορμή το περίφημο μπουγέλωμα με καφέ του Ευάγγελου Βενιζέλου. Μετά τη νίκη της ΝΔ στις εκλογές της 16ης Σεπτεμβρίου 2007 ο Ε. Βενιζέλος είχε αμφισβητήσει ευθέως την υπό τον Γ. Παπανδρέου ηγεσία του ΠΑΣΟΚ και είχε θέσει θέμα αλλαγής του προέδρου και προβάλλοντας τη δική του υποψηφιότητα για αυτή τη θέση. Λίγες μέρες μετά, προσερχόμενος σε κάποια κομματική συνεδρίαση του ΠΑΣΟΚ δέχτηκε  επίθεση από έναν γραφικό τύπο ο οποίος του πέταξε ένα φλιτζάνι με καφέ. Έτσι το άρθρο μου της επόμενης Κυριακής είχε για θέμα… τον καφέ.

Όταν συμβεί στα πέριξ φωτιές να καίνε πίνουν οι μάγκες τον καφέ.

Πρώτη δημοσίευση: Ελεύθερος Τύπος, Κυριακή 30 Σεπτεμβρίου 2007

Το σημαντικότερο γεγονός του δεκαπενθημέρου που μας πέρασε υπήρξε – πέραν πάσης αμφιβολίας – η σαφής και ξεκάθαρη τοποθέτηση του Θεσμικού Υπευθύνου Μπουγελώματος Υψηλών Προσώπων (ΘΥΜΥΠ) στο θέμα της επιλογής αρχηγού για το κόμμα της αξιωματικής αντιπολιτεύσεως. Με μια λιτή και απέριττη τελετή, έχρισε τον αρχηγό της επιλογής του, ραίνοντάς τον με σταγονίδια καφέ. Ανεξαρτήτως του αν κατακρίνουμε την ίδια την ενέργεια, οφείλουμε να αναγνωρίσουμε την σοφή επιλογή του τελετουργικού υλικού. Ενδεικτικό είναι άλλωστε ότι η σπονδή με καφέ δεν ήταν – όπως ο ίδιος δήλωσε – προσωπική επιλογή του δράστου αλλά του υπεδείχθη εν ενυπνίω από μακαρίτη παλαίμαχο πολιτικό: Ο καφές είναι πολύ ολιγότερον ζημιογόνος από την μπογιά με την οποία ο ΘΥΜΥΠ έχρισε στο παρελθόν τον τότε πρόεδρο της δημοκρατίας ή τα αυγά που εκσφενδόνισε κατά των προσερχομένων στο πολιτικό μνημόσυνο του αειμνήστου ιδρυτού του ΠΑΣΟΚ. Ο λογαριασμός του καθαριστηρίου δεν κινδυνεύει συνεπώς να επιβαρύνει υπερβολικά το κόμμα που, αποκεκομμένο εδώ και τέσσερα χρόνια από τις τσέπες των φορολογουμένων, δεν πρέπει να έχει ιδιαιτέρως ανθηρά οικονομικά. Άλλωστε ο καφές ανέκαθεν απετέλεσε το κατ’ εξοχήν σύμβολο της ενεργητικότητας, της δραστηριοποίησης και της εγρήγορσης, αρετές που οφείλει να επιδείξει ο νέος αρχηγός για να νεκραναστήσει το κλυδωνιζόμενο κόμμα του.

Σύμφωνα με την παράδοση, γύρω στα 850 μ.Χ., ένας Αιθίοπας βοσκός ονόματι Καλντί διαπίστωσε ότι τα πρόβατά του, τρώγοντας τους κόκκινους καρπούς ενός θάμνου περιέρχονταν σε κατάσταση υπερδιέγερσης. Την ίδια κατάσταση βίωσε και ο ίδιος όταν με τη σειρά του δοκίμασε τους εν λόγω καρπούς.

Από την Αιθιοπία το φυτό του καφέ μεταφέρθηκε στην Αραβία όπου χρησιμοποιήθηκε με διάφορους τρόπους. Ο Αβικέννας (980 – 1037 μ.Χ.) το χρησιμοποίησε για θεραπευτικούς σκοπούς. Οι Άραβες στρατιώτες ανακάτευαν κόκκους καφέ με λίπος φτιάχνοντας ένα είδος πίττας με την οποία τρέφονταν κατά τη διάρκεια των πολεμικών τους εκστρατειών. Ωστόσο σύντομα έγινε αντιληπτό ότι ο καλύτερος τρόπος να χρησιμοποιούνται οι κόκκοι του καφέ ήταν για τη δημιουργία ενός ροφήματος που το ονόμασαν «καφγα» δηλαδή «αυτό που σε εμποδίζει να κοιμηθείς».

τουρκοι

Οι Τούρκοι ήταν αυτοί που ανήγαγαν την παρασκευή του καφέ σε τέχνη, δημιουργώντας διάφορα χαρμάνια στα οποία προσέθεταν κανέλα, γαρίφαλο και άλλα αρωματικά φυτά. Αυτοί, μετά την άλωση, εισήγαγαν τον καφέ και στην Κωνσταντινούπολη, όπου το 1475 άνοιξε το Κίβα Χαν, το πρώτο καφενείο στον κόσμο. Τόσο μεγάλη ήταν η σημασία που προσέδιδαν οι Τούρκοι στον καφέ που, σύμφωνα με τη νομοθεσία τους, μια γυναίκα είχε κάθε δικαίωμα να ζητήσει διαζύγιο αν ο σύζυγός της δεν ήταν σε θέση να της εξασφαλίσει το ρόφημά της σε επαρκή ποσότητα.

τουρκαφε

Τούρκικο καφενείο. Για πολλά χρόνια ο καφές ήταν ρόφημα που χρησιμοποιούσαν αποκλειστικά οι μουσουλμάνοι.

Ιταλοί έμποροι ήταν οι πρώτοι που, γύρω στα 1600, έφεραν τον καφέ στη Δύση. Λέγεται μάλιστα ότι αρχικά ο πάπας Κλήμης ο Η΄ σκέφτηκε να απαγορεύσει αυτό «το διαβολικό ποτό των απίστων» αλλά, αφού το δοκίμασε, κατέληξε να το ευλογήσει, επιτρέποντας έτσι στους Χριστιανούς να το γεύονται.

λουντς

Το καφενείο Lloyds του Λονδίνου όπου γεννήθηκε η ομώνυμη ασφαλιστική εταιρεία

Σημαντικό ρόλο στην οικονομία και την επιστήμη έπαιξε η ίδρυση καφενείων στην Αγγλία. Το 1688 ο Έντουαρντ Λόυντ άνοιξε ένα καφενείο που σύντομα έγινε το στέκι των πλοιοκτητών. Από το καφενείο του Λόυντ ξεκίνησε η γνωστότερη σήμερα στον κόσμο ασφαλιστική εταιρεία που φέρει το ίδιο όνομα.

Από τη μεριά τους, οι άνθρωποι των επιστημών προτιμούσαν το καφενείο Γκρέσιαν. Εκεί μπορούσε κανείς να συναντήσει τον Νεύτωνα, τον Χάλεϋ και τα άλλα μέλη της Βασιλικής Εταιρείας όχι μόνο να πίνουν τον καφέ τους αλλά και να δίνουν διαλέξεις σχετικές με τις έρευνές τους. Γι’ αυτό άλλωστε το Γκρέσιαν και ο κυριότερος ανταγωνιστής του, το Ρέινμποου, απέκτησαν το παρατσούκλι «Penny Universities» (πανεπιστήμια της πεντάρας) αφού τόσο κόστιζε ένα φλιτζάνι καφέ που εξασφάλιζε στο θαμώνα το δικαίωμα να παρακολουθεί τις συζητήσεις των σοφών.

λοντ

Λονδρέζικο καφενείο του 1660

Σ’ αυτά τα καφενεία σύχναζε και ο Αβραάμ ντε Μουάβρ, ο Ουγενότος πρόσφυγας από τη Γαλλία και κορυφαίος μαθηματικός που εξασφάλιζε τα προς το ζην πουλώντας προγνωστικά για τις ιπποδρομίες, βασισμένα στη θεωρία των πιθανοτήτων, της οποίας ήταν ένας από τους θεμελιωτές.

Βλέπουμε λοιπόν ότι ο καφές ως ρόφημα και ως θεσμός έπαιξε σημαντικό ρόλο στην επιστήμη. Περίφημη άλλωστε είναι και η ρήση του κορυφαίου μαθηματικού Πωλ Έρντος, «μαθηματικός είναι μια μηχανή που από της μια της βάζεις καφέ και από την άλλη σου βγάζει θεωρήματα». Μένει να δούμε τις επόμενες μέρες αν θα επαληθευθεί και ένα νέο ρητό: «Καφές είναι το μαγικό υγρό με το οποίο ραντίζεις έναν πρώην υπουργό και σου βγάζει έναν αρχηγό κόμματος».

ερντος

Ο μαθηματικός Paul Erdos (1913 – 1996): «Ο μαθηματικός είναι μια μηχανή που από της μια της βάζεις καφέ και από την άλλη σου βγάζει θεωρήματα».

 

Published in: on 17 Μαρτίου, 2020 at 22:50  Comments (1)  
Tags: , ,
Αρέσει σε %d bloggers: