Η Έφη Φαλίδα στα Νέα του Σαββάτου 10/9/16

08 Σφαιρικά κάτοπτρα, επίπεδοι φόνοι

Τον Μεσαίωνα η αντιγραφή χειρογράφων ήταν μία από τις κατεξοχήν δραστηριότητες των μοναχών. Οι οποίοι στα διαλείμματα του χρόνου προσευχής τους ετοίμαζαν αντίγραφα των αρχαίων παπύρων και χειρογράφων ή τα μετέφραζαν προκειμένου να διαφυλάξουν τη γνώση. Ανάλογα με τις ανοιχτές ή κλειστές αντιλήψεις που είχαν προς τη φιλοσοφία, σκοπός της αντιγραφής ήταν η διάδοση της πνευματικής και της επιστημονικής σκέψης. Πρωταγωνιστές στη φιλοσοφία εκείνη την εποχή δεν ήταν μόνο οι ορθόδοξοι πατέρες ή οι εκπρόσωποι του καθολικισμού. Οι άραβες δάσκαλοι των Μαθηματικών και της Φυσικής είχαν πολλά να προσφέρουν με τις ανακαλύψεις τους στην εξέλιξη της ανθρωπότητας. Όπως ο Αλχαζέν και ο Αβερρόης, θα μας θυμίσει ο Τεύκρος Μιχαηλίδης. Ένας θετικός επιστήμονας ο οποίος έχει παρασυρθεί από το πάθος του για τη συγγραφή μαθηματικών μυθιστορημάτων και ο οποίος προσθέτει στο συγγραφικό του έργο το νέο του μυθιστόρημα «Σφαιρικά κάτοπτρα, επίπεδοι φόνοι», σκοπεύοντας ενδόμυχα να ακολουθήσει τη μυθοπλαστική παράδοση του Ουμπέρτο Εκο που άνοιξε με το «Όνομα του Ρόδου». Αναλογίες γύρω από τους φόνους που προκάλεσε το χαμένο βιβλίο του Αριστοτέλη στον Εκο δίνει το «Κιτάπ αλ Μαναζίρ» – «Εγχειρίδιο της Οπτικής» του άραβα μαθηματικού Αλχαζέν στο γεμάτο συνειρμούς μυθιστόρημα του Μιχαηλίδη.
Ηδονοβλεπτική ανάγνωση Η ιστορία του ανατρέχει σε χρόνο παρελθοντικό, στα εδάφη της Κύπρου. Ο συγγραφέας επιχειρεί μια σύνδεση μεταξύ της Γ’ Σταυροφορίας, την εποχή του Ριχάρδου Α’ του Λεοντόκαρδου, βασιλιά της Αγγλίας, και της αγγλικής κατοχής της Κάπρου τη δεκαετία του ’50. Σε κάθε περίπτωση, ο άγγλος καταχτητής εμφανίζεται και στα δύο μέρη της δράσης του βιβλίου. Οι πρωταγωνιστές της ιστορίας προσφέρουν στον αναγνώστη του βιβλίου την απόλαυση της ηδονοβλεπτικής παρακολούθησης των προσωπικών τους, απόρρητων κάποτε, δεδομένων. Οι πανερωτικές σχέσεις του Ριχάρδου Α’, οι περιπτύξεις του κύπριου μοναχού με την έμπιστη συνοδό της βασιλικής συζύγου του Ριχάρδου είναι γαϊτανάκι που τον χορό του σταματά ένας φόνος στο βασίλειο της Κύπρου του 12ου αιώνα. Σε αυτά τα δύο ιστορικά πλαίσια εκτυλίσσεται η υπόθεση ενός αραβικού μεσαιωνικού χειρογράφου, του «Κιτάπ αλ Μαναζίρ». Πρόκειται για το «Εγχειρίδιο της Οπτικής» του σημαντικού άραβα μαθηματικού Ιμπν αλ Χαϊτάμ (π. 965 – π. 1040), γνωστού ως Αλχαζέν, ο οποίος έζησε στη Βασόρα του σημερινού Ιράκ και στην Αίγυπτο. Το «Εγχειρίδιο της Οπτικής» μελετήθηκε επισταμένως από κορυφαίους πρωταγωνιστές της επιστημονικής επανάστασης που σημειώθηκε κατά τον υστέρα Μεσαίωνα και κατά τα χρόνια της Αναγέννησης στη Δυτική Ευρώπη, μεταξύ αυτών από τον Ρότζερ Μπέικον (1214-1292, πρώιμο και ένθερμο υποστηρικτή της εισαγωγής πειραματικών μεθόδων στην επιστημονική μελέτη), τον ιταλό αρχιτέκτονα, μηχανικό, γλυπτή, ζωγράφο, προσωποποίηση του αναγεννησιακού ανθρώπου Λεονάρντο ντα Βίντσι (1452-1519), τον Ολλανδό μαθηματικό Κρίστιαν Χόιχενς (16291695), τον γάλλο φιλόσοφο και μαθηματικό Ρενέ Ντεκάρτ και τον γερμανό μαθηματικό και αστρονόμο Γιοχάνες Κέπλερ (1571-1630), εισηγητή του ηλιοκεντρικού πλανητικού συστήματος, της περιστρεφόμενης γύρω από τον Ηλιο Γης και των τριών νόμων που διέπουν την κίνηση των πλανητών, νόμων που φέρουν το όνομά του. Το «Εγχειρίδιο της Οπτικός» εισάγεται στην πλοκή του μυθιστορήματος καθώς ένα σπάνιο αντίγραφό του στα αραβικά έχει υπό την κατοχή της η δόνα Εστεφάνα, προσωπική γιατρός της βασίλισσας Βερεγγάρια, συζύγου του Ριχάρδου Α’. Ενα αντίγραφο που είναι το τελευταίο και πιο πολύτιμο δώρο του άραβα πολυεπιστήμονα του 12ου αιώνα Ιμπν Ρουσντ, γνωστότερου ως Αβερρόη, δασκάλου της Εστεφάνα.
Το κάτοπτρο Ανάμεσα στα προβλήματα που εξετάζονται στο «Εγχειρίδιο της Οπτικής» είναι «η εύρεση σημείου επί σφαιρικού κατόπτρου πάνω στο οποίο πρέπει να ανακλαστεί ακτίνα φωτός που ξεκινά από δοσμένο σημείο Α, ώστε η ανακλώμενη ακτίνα να διέρχεται από δοσμένο σημεία Β». Το πρόβλημα είχε μελετηθεί και από τους αρχαίους έλληνες μαθηματικούς όπως ο Ευκλείδης και ο Αρχιμήδης. Στα «Σφαιρικά κάτοπτρα» ο συγγραφέας, με έμπνευση από τα λεπτομερή σενάρια των σύγχρονων αστυνομικών τηλεοπτικών σειρών όπου οι εγκληματολογικός μέθοδοι εξελίσσονται παράλληλα με την υψηλή τεχνολογία, θα χρησιμοποιήσει το πρόβλημα για να περιγράφει τη λύση στον δεύτερο φόνο που θα συμβεί σε άλλο χρόνο, στον ίδιο τόπο. Την εποχή δηλαδή του κυπριακού αντιαττοικιακου αγώνα. Τότε που ένα αντίγραφο του «Εγχειριδίου της Οπτικής» θεωρείται πολιτισμικό αγαθό υψηλής αξίας. Και το εποφθαλμιούν τα κυκλώματα αρχαιοκαπιίλων με τα οποία συνεργάζεται ο βρετανός συνταγματάρχης, υπεύθυνος πολιτιστικών θεμάτων της βρετανικής διοίκησης του νησιού.

Οδηγός πλοήγησης στο ποτάμι των λέξεων Μια αστυνομική ιστορία για να αποκτήσει κλάση, τακτ και ευγένεια χρειάζεται κάτι από τους ήρωες της Αγκαθα Κρίστι, τον Ηρακλή Πουαρό και τη Μις Μαρπλ. Μέσα λοιπόν στη δίνη των μαθηματικών γρίφων της φυσικής, των ιστορικών γεγονότων, των φιλόδοξων μυθοπλαστικών δράσεων, ο Μιχαηλίδης ενσταλάζει τα γνώριμα χαρακτηριστικά τους στις περσόνες που ο ίδιος κατασκεύασε: τον εμμονικό γάλλο ειδικό της παλαιογραφίας και την αγγλίδα γεροντοκόρη βυζαντινολόγο. Οι οποίοι μαζί με τον νεαρό κύπριο ευφυή μαθηματικό – το alter ego του συγγραφέα – συγχρωτίζονται με τον υπεύθυνο Τύπου και Πληροφοριών της βρετανικής διοίκησης Κύπρου Λόρενς Ντάρελ (κλείσιμο ματιού από τον Τεύκρο Μιχαηλίδη, καθώς πράγματι ο διάσημος συγγραφέας κατείχε αυτή τη θέση στην Κύπρο διάστημα 1954-56) ως εμπειρογνώμονες για την αξιολόγηση του χειρογράφου. Και στο βάθος της αφήγησης η επιθυμία του Μιχαηλίδη να εμπλουτίσει και με πολιτικές προεκτάσεις την αφήγησή του. Το απόσπασμα από τις «Αμφιβολίες σχετικά με τον Πτολεμαίο» του περίφημου Αραβα Ιμπν αλ Χαϊτάμ, με το οποίο ανοίγει το βιβλίο, χρησιμεύει ως «οδηγός πλοήγησης» σε αυτό το ποτάμι λέξεων μέσα στο οποίο ο συγγραφέας ρίχνει τους αναγνώστες του: «Καθήκον του ανθρώπου που μελετά τα γραπτά των σοφών, αν έχει μόνο στόχο του να μάθει την αλήθεια, είναι να γίνει εχθρός όσων διαβάζει και να τα αμφισβητεί από κάθε άποψη. Πρέπει να υποπτεύεται ακόμα και τον ίδιο τον εαυτό του και να τον εξετάζει κριτικά, για να αποφύγει να γίνει θύμα είτε της προκατάληψης είτε της συγκαταβατικότητας».

Ανακοίνωση – Μάιος 2015 #5

Πρόσφατα έδωσα μια συνέντευξη στο Propaganda.gr, με αφορμή το νέο μου βιβλίο, Εγκλήματα δημοσιονομικής προσαρμογής. Αν θέλετε να τη διαβάσετε, μπορείτε να πατήσετε εδώ.

Ανακοίνωση – Μάρτιος 2015 #1

Μόλις κυκλοφορησε το νέο μου βιβλίο, Εγκλήματα Δημοσιονομικής Προσαρμογής, από τις Εκδόσεις Πόλις.

2013-03-18 - Εγκλήματα Δημοσιονομικής Προσαρμογής - Εξώφυλλο

Η υπαστυνόμος Όλγα Πετροπούλου λατρεύει τον Μπόρχες και τα μαθηματικά. Άριστη μαθήτρια, μπορούσε να είχε εισαχθεί σε οποιαδήποτε ανώτατη σχολή και να είχε ακολουθήσει οποιαδήποτε σταδιοδρομία. Η επιθυμία της για γρήγορη επαγγελματική αποκατάσταση σε συνδυασμό με μια ρομαντική ψευδαίσθηση για τη δουλειά του αστυνομικού, βγαλμένη περισσότερο μέσα από τα βιβλία παρά από τη μελέτη της πραγματικότητας, την είχαν οδηγήσει να προτιμήσει τη σχολή αξιωματικών της αστυνομίας. Φυσικά οι αυταπάτες για τη δουλειά που είχε επιλέξει δεν άργησαν να διαλυθούν. Για τους άνδρες συναδέλφους της, «γυναίκα αστυνομικός» σήμαινε απλά γραμματέας χωρίς ωράριο. Ωραία, επιθυμητή, απρόσιτη και ταυτόχρονα εργατική κι αποτελεσματική, δεν άργησε να γίνει το μαύρο πρόβατο των προϊσταμένων της, που δεν έχαναν ευκαιρία να της φορτώνουν άβολες βάρδιες και άχαρες, ανούσιες αποστολές. Ωστόσο η τύχη και η ευφυΐα της θέλησαν να εξελιχθούν τα πράγματα αλλιώς.

Στην καρδιά της κρίσης, η Όλγα θα βρεθεί αντιμέτωπη με μια σειρά από δύσκολες υποθέσεις όπου το κοινό έγκλημα, η πολιτική αυθαιρεσία και η λεγόμενη τρομοκρατία διαπλέκονται με ασαφή, δυσδιάκριτα όρια. Στις επτά αυτοτελείς ιστορίες αυτού του τόμου, η νεαρή υπαστυνόμος δε θα βρεθεί αντιμέτωπη μόνο με δολοφόνους, εκβιαστές και τοκογλύφους αλλά – κυρίως – μ’ έναν βαθιά διαβρωμένο κρατικό μηχανισμό, που σε αγαστή συνεργασία με το παρακράτος, βάζει πλάτη στο οργανωμένο έγκλημα, όποτε αυτό του είναι χρήσιμο για να σκεπάσει τη δική του κόπρο.

Η Όλγα δεν είναι ένα νέο είδος μασκοφόρου εκδικητή που κυνηγά και τιμωρεί το κακό απ’ όπου κι αν προέρχεται. Συμβιβασμένη με το ρόλο της θέλει απλώς να λύνει τα προβλήματα, για την ίδια τη χαρά της λύσης – για το ωραίο ταξίδι – έστω και αν οι εξιχνιάσεις της σπάνια οδηγούν στη νέμεση. Όμως συχνά, ακόμα και αυτή η θυμοσοφική στάση προκαλεί την οργισμένη αντίδραση του αδηφάγου πλέγματος εξουσίας.

Σαν Σήμερα…

Σαν σήμερα πριν 98 χρόνια, 21 Αυγούστου 1916: Η κυβέρνηση στέλνει στη Σέριφο ένα απόσπασμα από 30 χωροφύλακες, με επικεφαλής τον υπομοίραρχο Χρυσάνθου, για να καταστείλουν την απεργία των μεταλλωρύχων. Οι χωροφύλακες πυροβολούν στο ψαχνό, οι απεργοί απαντούν με ξύλα και με πέτρες. 4 νεκροί απεργοί: Θεμιστοκλής Κουζούπης, Μιχάλης Ζωιλής, Μιχάλης Μητροφάνης, Γιάννης Πρωτόπαπας και 4 νεκροί χωροφύλακες, ανάμεσα σε αυτούς και ο Χρυσάνθου. Οι υπόλοιποι χωροφύλακες συλλαμβάνονται και τίθενται σε περιορισμό. Για λίγες μέρες ολόκληρη η Σέριφος βιώνει μια ιδιότυπη αυτοδιοίκηση. Στις αρχές Σεπτεμβρίου, φτάνει στο νησί το πολεμικό πλοίο Αυλίς και το «ανακαταλαμβάνει». Οι επικεφαλής των απεργών, με πρώτο τον αναρχοσυνδικαλιστή Κωνταντίνο Σπέρα, συλλαμβάνονται και οδηγούνται στη φυλακή.

Τα γεγονότα της Σερίφου αποτελούν το φόντο του μυθιστορήματός μου Τα τέσσερα χρώματα του καλοκαιριού (Εκδόσεις Πόλις, 2012).

Ανακοινώσεις – Ιανουάριος 2013 #2

Πατώντας εδώ μπορείτε να διαβάσετε τη συνέντευξή μου στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη, για το ηλεκτρονικό περιοδικό «Διάστιχο».

Ανακοινώσεις – Δεκέμβριος 2012 #3 – Διόρθωση

Tην Παρασκευή, 14 Δεκεμβρίου και ώρα 19:30, θα γίνει στο Μουσείο Ηρακλειδών (Ηρακλειδών 16, Θησείο) η πρώτη παρουσίαση του βιβλίου μου Ο μέτοικος και η συμμετρία. Θα χαρώ πολύ να σας δω εκεί. Πατήστε στην πρόσκληση για μεγέθυνση.

2012-12-14 - Symmetry and the Fugitive

Ανακοινώσεις – Νοέμβριος 2012 #4

Αγαπητοί φίλοι

Το βιβλίο μου Τα τέσσερα χρώματα του καλοκαιριού βρίσκεται στη «βραχεία λίστα» για το βραβείο αναγνωστών του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου (Ε.ΚΕ.ΒΙ.).

Λεπτομέρειες στην παρακάτω διεύθυνση

Βραβείο Αναγνωστών 2012

Αν επιθυμείτε να το ψηφίσετε, μπορείτε να στείλετε ένα

SMS με τον κωδικό ΒΑ 11 στη διεύθυνση 54160

(Χρέωση απλού SMS)

*ΠΡΟΣΟΧΗ: Αν δεν το ψηφίσετε υπάρχει κίνδυνος να φύγουμε από το ευρώ και να βγούμε στη δραχμή!

Ανακοινώσεις – Νοέμβριος 2012 #3

Το νέο μου βιβλίο, Ο Μέτοικος και η Συμμετρία, πλέον κυκλοφορεί στα βιβλιοπωλεία από τις εκδόσεις Πόλις.

Ανακοινώσεις – Νοέμβριος 2012 #2

Σήμερα, Τρίτη 13 Νοεμβρίου, το απόγευμα στην εκπομπή του ΑΘΗΝΑ 984, «Λόγια της Πόλης» (18:00 – 20:00), θα διαβαστεί ένα μικρό απόσπασμα από το νέο μου βιβλίο, Ο Μέτοικος και η Συμμετρία, που θα κυκλοφορήσει στο τέλος της εβδομάδας από τις εκδόσεις Πόλις.  Για περισσότερα, σας παραπέμπω στη σχετική ανάρτηση του εκδοτικού οίκου.

Ανακοίνωση – Μάιος 2012 #4

Διαβάστε το σχόλιο της Έλενας Χατζηιωάννου για τα Τέσσερα χρώματα του καλοκαιριού πατώντας εδώ.

Αρέσει σε %d bloggers: