Ο ήρωάς μου

Πρώτη εκδήλωση για φέτος της ομάδας Θαλής+Φίλοι

Ο ΗΡΩΑΣ ΜΟΥ

Δειτε το τρέιλερ εδώ

Advertisements

6-7-8 Οκτωβρίου στη Σάμο

1955 Έκδοση Πυθαγόρας                      pytha

Το επόμενο Π-Σ-Κ θα βρίσκομαι στη Σάμο για μια σειρά εκδηλώσεων αφιερωμένων στον Πυθαγόρα, τα μαθηματικά και την τέχνη.

Παρασκευή απόγευμα: Προβολή της ταινίας του Σωτήρη Τσαφούλια Έτερος Εγώ στο Βαθύ.

Σάββατο πρωί: Ομιλία στο Πανεπιστήμιο (στο Καρλόβασι) με θέμα Πυθαγόρας: Μύθοι και αλήθειες. Στη συνέχεια συνάντηση με τη λέσχη ανάγνωσης του Γυμνασίου Καρλοβασίων.

Σάββατο απόγευμα: Παρουσίαση του βιβλίου «Σφαιρικά κάτοπτρα επίπεδοι φόνοι» στο Βαθύ.

Με την ευκαιρία, αναδημοσιεύω ένα μικρό μου διήγημα, που είχε δημοσιευθεί το 2010 στο LIFO (http://www.lifo.gr/mag/features/2215) με τίτλο «Παραχειμάζων εν τη Σάμω». Ήταν τα πρώτα χρόνια του μνημονίου…

Παραχειμάζων εν τη Σάμω

του Τεύκρου Μιχαηλίδη.

 Περιοδικό Lifo

Τεύχος 210, 8-7-2010, σελ. 56 –  57

The Summer Fiction collection

 

….Παραχειμάζων δε Όμηρος εν τη Σάμω, ταις νουμηνίαις προσπορευόμενος προς τας οικίας τας ευδεμονεστάτας, ελάμβανε τι αείδων τα έπεα τάδε …

Ο καταπέλτης του Ρομίλντα βρόντηξε δυνατά πάνω στην τσιμεντένια προβλήτα. Το μπουλούκι με τους αγουροξυπνημένους ταξιδιώτες ξεχύθηκε στην προκυμαία. Δυο τρία αυτοκίνητα, μερικές μηχανές και καμιά τριανταριά επιβάτες. Ήταν αρχές του Απρίλη κι η τουριστική περίοδος δεν είχε ακόμα ξεκινήσει. Χώρια από μια παρέα ξένων, δυο μακρυμάλληδες νεαρούς με μπράτσα γεμάτα τατουάζ και τρία κοριτσόπουλα με μια υποψία κουρελιασμένου τζην γύρω από τους γοφούς και μισή ντουζίνα χαλκάδες περασμένους σ’ όλα τα μέρη του κορμιού τους, οι υπόλοιποι επιβάτες ήταν ντόπιοι. Τελευταίος, βαδίζοντας με αργά κουρασμένα βήματα, κατέβηκε κι ο Φάνης. Όλα του τα μέλη πονούσαν από τη δύσκολη νύχτα στην άβολη πολυθρόνα του σαλονιού της τρίτης θέσης. Όμως εκείνο που βάραινε περισσότερο τα πόδια του ήταν το απόλυτο κενό που απλωνόταν μπροστά του.

Ακούμπησε δίπλα του τη βαλίτσα και στάθηκε στην προκυμαία σα χαμένος μέσα στην πρωινή αχλή. Ίσα που είχε αρχίσει να χαράζει. Όσοι Καρλοβασιώτες δεν είχαν πάει στα χωράφια ήταν ακόμα κοιμισμένοι. Ένα μονάχα καφενεδάκι είχε ανοίξει, προσδοκώντας να προσελκύσει τη λιγοστή πελατεία των καινουργιοφερμένων.

Εκεί απευθύνθηκε ο Φάνης για πληροφορίες. Το λεωφορείο έφευγε στις 8. Είχε δυο ώρες και κάτι στη διάθεσή του. Ευχαρίστως θα έπινε έναν καφέ. Όταν όμως έχεις μόνο λίγα μικρά χαρτονομίσματα στην τσέπη και καμιά προοπτική για τίποτα άλλο, μετράς ακόμα και το κόστος του καφέ.

Ο ήλιος ξεπρόβαλε μέσα από τη θάλασσα βάφοντας χρυσαφιά τα γαλάζια κύματα και ζεσταίνοντας τα μουδιασμένα μέλη του, όχι όμως και την καρδιά του. Κάθισε σ’ ένα απ’ τα παγκάκια της προκυμαίας. Μέσα σε εννιά μήνες –  όσο χρειάζεται μια μάνα για να δημιουργήσει μια νέα ζωή στα σπλάχνα της –  η δική του ζωή είχε καταστραφεί.

Αρχές Ιουλίου του περασμένου χρόνου ο Αγγελάκος, ιδιοκτήτης και γενικός διευθυντής του Προτύπου Εκπαιδευτηρίου, του είχε ανακοινώσει την απόλυσή του. «Συμπληρώνεις δωδεκαετή υπηρεσία και δικαιούσαι ελάφρυνση προγράμματος και μισθολογική αναβάθμιση. Συνεπώς μου είναι ασύμφορο να σε κρατήσω», του είπε χωρίς περιστροφές. «Άλλωστε είμαι πολύ δυσαρεστημένος μαζί σου. Οι γονείς διαμαρτύρονται για τη βαθμολογία σου. Άκου μόνο 17 στο γιο του εφοπλιστή … που έχει τρία παιδιά στο σχολείο μας! Μαθηματικά στο γυμνάσιο διδάσκεις, όχι στον Αϊνστάιν!»

Έτσι ο Φάνης είχε την ιδιαίτερη τιμή να είναι το πρώτο θύμα της Άννας  Διαμαντοπούλου που μέσα σε μια νύχτα, οχυρωμένη πίσω από το σκιάχτρο του ΔΝΤ, είχε καταφέρει να μετατρέψει τους δασκάλους σε δουλοπάροικους. Με τα τέσσερα μηνιάτικα της αποζημίωσης – ακόμα και οι νόμοι του Λοβέρδου του αναγνώριζαν περισσότερα, άντε όμως να βρεις το δίκιο σου σ’ ένα κράτος όπου οι δικαστές παίζουν στο άλλο γήπεδο – ο Φάνης τα έβγαλε πέρα για οκτώ μήνες. Σ’ αυτό το διάστημα έτρεξε παντού, σε σχολεία, σε φροντιστήρια, σε τεχνικές σχολές… Δήλωσε πρόθυμος να κάνει οποιαδήποτε δουλειά. Υπάλληλος, πλασιέ, μπογιατζής… Τίποτα…

Όταν στα μέσα του Φλεβάρη διαπίστωσε ότι τον άλλο μήνα δε θα είχε να πληρώσει ούτε το νοίκι, πήρε τη μεγάλη απόφαση. Μάζεψε σ’ ένα μπαούλο τα λιγοστά του υπάρχοντα, τα εμπιστεύτηκε σ’ ένα φίλο και πήρε το καράβι για τη Σάμο. Εκεί, στους Βουρλιώτες, στα μισά του δρόμου ανάμεσα Καρλόβασι και Βαθύ, ήταν το πατρικό του: ένα εγκαταλειμμένο σπιτάκι με κεραμίδια, τριγυρισμένο από ένα περιβόλι.

Από τότε που είχε χάσει τους γονείς του, ο Φάνης δεν είχε πατήσει πόδι στη Σάμο. Μεγαλωμένος στα Πατήσια, δεν είχε ποτέ σκεφτεί πως μπορούσε να έχει  ρίζες αλλού πέρα από την οδό Λευκωσίας. Την εμμονή των γονιών του, να πηγαίνουν κάθε χρόνο το νησί και να κάνουν κάθε τόσο εργασίες συντήρησης στο σπίτι του χωριού, την έβλεπε σαν μια ανώδυνη γραφικότητα. Κι όμως αυτοί οι ραγισμένοι τοίχοι με την ξεφτισμένη μπογιά, αυτή η στέγη που κατά πάσα πιθανότητα θα έσταζε, αυτά τα λίγα τετραγωνικά φυτεμένα με λιόδεντρα, συκιές και κλήματα ήταν πια το μόνο που του είχε απομείνει για να τον κρατά, προς το παρόν τουλάχιστον, μισό σκαλοπάτι πάνω από την κατάσταση του άκληρου.

Καθισμένος πλάι στο παράθυρο του μισοάδειου λεωφορείου, ο Φάνης χάζευε πότε τις παραλίες που διαδέχονταν η μια την άλλη και πότε, απ’ την απέναντι μεριά, τα πεύκα, τα πλατάνια και τ’ αμπέλια που εναλλάσσονταν πάνω στις μαλακές πλαγιές του βουνού. Ούτε τα σμαραγδένια νερά, ούτε ο μυρωμένος θαλασσινός αέρας, ανάμεικτος με τις ανοιξιάτικες οσμές απ’ τις συκιές και τ’ αγριολούλουδα μπόρεσαν να φτιάξουν τη διάθεση του Φάνη.

Λίγα μέτρα πριν από την ξακουστή παραλία του Τσάμπου το λεωφορείο άφησε τον κύριο δρόμο κι άρχισε να ανεβαίνει αγκομαχώντας προς το βουνό. Απότομα, ξεπρόβαλε μπροστά του το χωριό και λίγο πιο πάνω το ρημαγμένο κάστρο της Λουλούδας. «… Η Λουλούδα, η κόρη του παπά», του αφηγούταν όταν ήταν μικρός η μάνα του, «πήγαινε κάθε μέρα στο κάστρο ν’ αγναντέψει τη θάλασσα. Όμως τα ξωτικά του βουνού ζηλέψανε τη νιότη και την ομορφιά της· άξαφνα ο τόπος πλημμύρισε απ’ όλες της άνοιξης τις μυρωδιές· όλα του λόγκου τα φυτά στείλαν το πιο μεθυστικό τους άρωμα στης κόρης τα ρουθούνια· κι εκείνη λιγοθύμησε κι έπεσε και τσακίστηκε στη ρεματιά…». Ο Φάνης χαμογέλασε πικρά. Μήπως αυτό ήταν η λύση;

Το λεωφορείο τον άφησε στην πλατεία του χωριού. Βιαστικά, από φόβο μήπως του πιάσει κανένας την κουβέντα, ο Φάνης άρπαξε τη βαλίτσα του κι άρχισε να ανηφορίζει το δρομάκι που οδηγούσε προς το πατρικό του. Η σκουριασμένη αυλόπορτα έσκουξε με παράπονο καθώς την άνοιξε. Στάθηκε καταμεσίς στο περιβόλι και κοίταξε γύρω του. Οι ελιές, αν και πνιγμένες στην παραφυάδα, ήταν γεμάτες άνθη. Η κληματαριά, χρόνια ακλάδευτη, ήταν γεμάτη νεαρά τσαμπιά με άγουρες ακόμα ρώγες σαν το κεφάλι της καρφίτσας. Οι συκιές κατάφορτες κι αυτές. Μέτρησε με το μάτι το μέχρι χτες περιφρονημένο βιος του, το μοναδικό του βιος.

Χωρίς να ξέρει το γιατί έσκυψε και πήρε στα χέρια του δυο σβόλους χώμα. Η τραχιά αίσθηση στο δέρμα του ήταν ευχάριστη. Τους έσφιξε στις χούφτες του κι ένιωσε να τον πλημμυρίζει ένα παράξενο συναίσθημα, μια πρωτόγνωρη δύναμη. Σαν μια φευγαλέα οπτασία πέρασαν μπρος από τα μάτια του οι φάλαγγες των ξεκληρισμένων που διωγμένοι από τα βάθη της Μικρασίας, τις αρχαίες Κλαζομενές, είχαν βρει μια νέα πατρίδα σε τούτον εδώ τον τόπο. Ένιωσε το πείσμα τους να τον κυριεύει. Όχι. Δε θάχε την τύχη της Λουλούδας. Σαν τον Ανταίο κι αυτός θ’ αντλούσε νέα ζωή από τη γη, τη μάνα του.

http://www.lifo.gr/mag/features/2215

 

 

22/9 Δράμα – 23/9 Θεσσαλονίκη

Την Παρασκευή 22/9, στις 13:00, στα «Αίθρια Λογοτεχνικά Μεσημέρια» που οργανώνονται στα πλαίσια του Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους της Δράμας στο Πάρκο Αγίας Βαρβάρας, θα παρουσιαστεί το βιβλίο μου Σφαιρικά κάτοπτρα επίπεδοι φόνοι.

Όλο το πρόγραμμα για τα λογοτεχνικά μεσημέρια εδώ:

http://www.debop.gr/events/aithria-logotexnika-mesimeria-sti-drama

φεστιβάλ Δράμας08 Σφαιρικά κάτοπτρα, επίπεδοι φόνοι

 

Το Σάββατο 23/9 στις 19:30, η πρώτη εκδήλωση για φέτος της ομάδας ΘΑΛΗΣ+ΦΙΛΟΙ στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτιτσμού στη Θεσσαλονίκη.

Θέμα: Γεωμετρία και φως – μια περιδιάβαση στις αρχαίες και μεσαιωνικές αντιλήψεις για τη φύση και τη διάδοση του φωτός.

γεωμετρία και φως

 

Το μαγικό λυχνάρι

arabian-oil-lamp-10

Τις προάλλες, προσπαθώντας μάταια να συγυρίσω την αποθήκη μου ανακάλυψα ένα παλιό, αραχνιασμένο, μαυρισμένο λυχνάρι. Πώς βρέθηκε εκεί ένας θεός το ξέρει. Το πήρα στα χέρια μου, το περιεργάστηκα… Σκέφτηκα να το καθαρίσω και να το βάλω στο γραφείο μου – μπας και μου κατέβει στην κούτρα καμιά ιστορία με αραβικό άρωμα. Εκεί που το καθάριζα – δε θα το πιστέψετε – ακούστηκε ένα ΠΑΦ και μια δυνατή λάμψη με ανάγκασε να κλείσω τα μάτια! Όταν τα ξανάνοιξα το λυχνάρι ήταν πεσμένο εκεί, στα πόδια μου. Άστραφτε από καθαριότητα, αντανακλώντας δεκάδες πολύχρωμες ακτίνες. Οι αράχνες και οι σκόνες είχαν εξαφανιστεί. Από το στόμιό του έβγαινε ένας γαλάζιος καπνός. Σταδιακά ο καπνός απέκτησε σχήμα, σταθεροποιήθηκε. Ήταν ένα τζίνι! Πριν προσπαθήσω να καταλάβω αν ονειρεύομαι ή αν κάποιος μου κάνει πλάκα, άκουσα τη φωνή του:

τζίνι

  • Στις προσταγές σου αφέντη! Μπορείς να κάνεις μια ευχή, ό,τι ευχή θέλεις. Θα την πραγματοποιήσω. Ένας μόνο περιορισμός υπάρχει! Η ευχή σου δεν πρέπει να έχει σχέση με την πολιτική!

Ποτέ μου δεν είχα πολιτικές φιλοδοξίες, οπότε  δεν είχα πρόβλημα:

  • Θέλω να γυρίσουμε πίσω στο χρόνο, τότε που μόλις είχα τελειώσει τις σπουδές μου. Θέλω βγαίνοντας από το Πανεπιστήμιο να πάρω μια θέση υψηλόβαθμου στελέχους σε μια μεγάλη τράπεζα. Α! Το γραφείο μου να έχει και καφετιέρα – γερμανική κατά προτίμηση!.

Το τζίνι έβγαλε το τάμπλετ του (πρώτη φορά έβλεπα τζίνι με τάμπλετ), ρώτησε τον κωδικό για το WI FI, έψαξε λίγο και μου είπε λυπημένα,

  • Σόρι φιλαράκο, για να πραγματοποιηθεί αυτή σου η επιθυμία πρέπει να είσαι γιος πρώην πρωθυπουργού. Είπαμε όχι πολιτική! Βρες κάτι άλλο.
  • Εντάξει, απάντησα εγώ, θέλω τότε να γίνω γιατρός!
  • Έχεις πτυχίο ιατρικής;
  • Μα αν είχα πτυχίο δε θα χρειαζόμουν εσένα…
  • Σωστά. Θα το κοιτάξω.

Μετά από λίγο δεύτερη απογοήτευση:

  • Για να γίνει αυτό πρέπει να είσαι σύζυγος πρωθυπουργού!
  • Εντάξει. Κάνε με καθηγητή στο Πολυτεχνείο. Αλλά να πηγαίνω στη δουλειά μου με ελικόπτερο.
  • Πού πας και τα βρίσκεις! Πάλι χρειάζεσαι σύζυγο πρωθυπουργό!

Δε θα βγάλουμε άκρη σκέφτηκα. Καλά έκανα και δεν πίστευα ποτέ στα παραμύθια της Χαλιμάς. Τέλος πάντων, ας του δώσω μια ευκαιρία ακόμα.

  • Θέλω να μένω σε ένα ακριβό προάστειο, σε μια πολυτελή βίλλα, να έχω ακριβά αυτοκίνητα και να μην κάνω καμία δουλειά. Άντε πού και πού να βγάζω κανένα βιβλίο.
  • Σόρι. Πρέπει να έχεις αδελφό πρωθυπουργό.
  • Στέλεχος σε διεθνή οργανισμό;
  • Μόνο αν πηγαίνεις στο ίδιο γυμναστήριο με κάποιον πρωθυπουργό. Αν και… με τέτοια κοιλιά, ούτε τότε έχεις ελπίδες!

Εντάξει, τα όνειρα δεν βγαίνουν ποτέ αληθινά. Αλλά ας προσπαθήσω.

  • Ξέρεις θα ήθελα να ασχοληθώ με την παιδεία. Να βγάζω εκπαιδευτικά DVD και να τα πουλάω στα σχολεία!
  • Τότε χρειάζεσαι σύζυγο υπουργό.
  • Μήπως να σχεδιάζω εκπαιδευτικά προγράμματα, τέτοια πράγματα;
  • Δε γίνεται. Θέλεις θεία υπουργό!
  • Βάλε με τότε διευθυντή σε καμιά δημόσια υπηρεσία. Να στα λεωφορεία της Θεσσαλονίκης, που είναι κι ερωτική πόλη ας πούμε.
  • Χε, χε. Εκεί πρέπει να έχεις γιο υπουργό!

Είχα πια βαρεθεί.

  • Εντάξει, του είπα. Φέρε μου ένα ποτήρι νερό και παράτα με.
  • Αδύνατον. Για να σου φέρω νερό πρέπει να είσαι εσύ βουλευτής κι εγώ καφετζής στη βουλή. Οπότε πια χρειάζομαι ΕΓΩ θείο υπουργό!

Ξύπνησα κάθιδρος. Ουφ, όνειρο ήταν, σκέφτηκα. Όμως το λυχνάρι ήταν εκεί. Και δίπλα του ένα λατινικό λεξικό, ανοιγμένο στο n.  Κυκλωμένη με κόκινο μαρκαδόρο ήταν η λέξη nepos, (γεν. nepotis).

Thomas Bronnec: Οι Μυημένοι

`Εκδόσεις ΠΟΛΙΣ

Οι μυημένοι0001.jpg

Ο Κριστόφ Ντεμορύ είναι ένα καλολαδωμένο γρανάζι του κρατικού μηχανισμού. Μυημένος, όπως και οι υπόλοιποι πρωταγωνιστές της φερώνυμης ιστορίας –  αλλά και το σύνολο των στελεχών της Γαλλικής πυραμίδας εξουσίας, από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας μέχρι τον τελευταίο γραμματέα υπουργείου – διαβαίνει τον ένα μετά τον άλλο τους σταθμούς της πορείας του, σύμφωνα με τις αυστηρές εργοστασιακές προδιαγραφές της ΕΝΑ (École Nationale d’ Administration – Εθνική Σχολή Διοίκησης).

H αρχή της ιστορίας τον βρίσκει διευθυντή του γραφείου της νέας και φιλόδοξης Υπουργού των Οικονομικών. Με την δονκιχωτικά άτεγκτη στάση της απέναντι στους τραπεζίτες, η πρώην ακτιβίστρια έχει γίνει ιδιαίτερα δημοφιλής – τόσο που ο άλλοτε μεντοράς της και νυν ένοικος του Palais de l’Élysée έχει αρχίσει να χάνει τον ύπνο του. Ωστόσο, τόσο στην Οικονομία, όσο και στην πολιτική δεν υπάρχουν ευσταθείς ισορροπίες. Δυο αυτοκτονίες, με απόσταση τριών ετών η μία από την άλλη, θα αποτελέσουν το σκουπιδάκι που θα αποσυντονίσει τη μηχανή, το ανεπαίσθητο φτερούγισμα της πεταλούδας που στη θέση της λιακάδας θα προκαλέσει καταιγίδα.

Με τις ανατροπές να διαδέχονται η μία την άλλη, σ’ ένα ρυθμό προσαρμοσμένο στις ταχύτητες του εικοστού πρώτου αιώνα, ο Bronnec ξεδιπλώνει μια μεστή, ζωντανή αφήγηση στην οποία ο κάθε ήρωας έχει τη δική του Αχίλλειο Πτέρνα. Μέσα από τυρβώδεις αναταράξεις, ηφαιστειακές εκρήξεις και απρόβλεπτα τσουνάμι, τα γεγονότα υποτάσσονται νομοτελειακά στον παράξενο ελκυστή της ιστορίας. Ωστόσο, οι διαδοχικές μεγεθύνσεις – το βασικό εργαλείο στη μελέτη των χαοτικών φαινομένων – αποκαλύπτουν μέσα σε κάθε χαρακτήρα τα ιδιαίτερα «σημεία ιδιομορφίας» του, προσαρμοσμένα σ’ ένα γενικό πρότυπο αυτοομοιότητας.

Πιστός στις καλύτερες παραδόσεις του νουάρ – αν υποθέσουμε ότι τέτοιες παραδόσεις υπάρχουν – ο Bronnec μας παρουσιάζει τσακισμένες προσωπικότητες, πάθη, μοιραίες γυναίκες, εγκλήματα par action ou par omission και αναδεικνύει την αδήριτη, νομοτελειακή επικράτηση της δύναμης πάνω στο δίκιο.

Κλείνοντας το βιβλίο, λαχανιασμένος  μια και θ’ αναγκαστεί να παρακολουθήσει τον ξέφρενο καλπασμό του συγγραφέα, ο αναγνώστης θ’ ακούσει να επαναλαμβάνεται στον ψίθυρο του ανέμου η εμβληματική ατάκα, ζωντανή και επίκαιρη σαράντα τόσα χρόνια μετά: Forget it Jake, its Chinatown.

 

 

Ο Cedric Villani στη Γαλλική Εθνοσυνέλευση

Με την ευκαιρία της εκλογής του Cedric Villani, κατόχου του μεταλλίου Φιλντς, της υψηλότερης διάκρισης στα μαθηματικά, στη Γαλλική Εθνοσυνέλευση αναδημοσιεύω εδώ ένα κείμενό μου του 2004. Είχε δημοσιευτεί στα Νέα παραμονές των εκλογών του 2004 και βρίσκεται στο βιβλίο μου «Μαθηματικά επίκαιρα – Συνειρμοί διαβάζοντας την εφημερίδα». Έτσι για να θυμηθούμε την εποχή που εμείς δέναμε τα σκυλιά με τα λουκάνικα και οι πολιτικοί μας ελέω Ολυμπιάδας έστηναν  το μεγάλο φαγοπότι που μας έφερε εδώ που είμαστε σήμερα.

Πρώτη δημοσίευση 4 Μαρτίου 2004.

Archytas Villani

Με τους Μαθηματικούς στην κυβέρνηση η λογική στην εξουσία!

Με την επικράτηση του μαθηματικού λογισμού οι πολιτικές αντιπαραθέσεις μετριάζονται και η σύμπνοια ενισχύεται. Γιατί o λογισμός μπορεί να επιβάλει την ισότητα και δεν επιτρέπει τα άδικα πλεονεκτήματα.

Αρχύτας ο Ταραντίνος

Ανεξάρτητα με το αποτέλεσμα των εκλογών, δε χωρεί αμφιβολία ότι, αφού ο νικητής θα αναδειχθεί με ποσοστό 40% περίπου, το βράδυ της Κυριακής το 60% των Ελλήνων θα νιώθουν  ηττημένοι. Βέβαια, ένα μεγάλο μέρος του 40% που θα «νικήσει» θα διαπιστώσει σύντομα ότι είναι και αυτό ηττημένο, αφού νομοτελειακά όποια παράταξη κι αν νικήσει, θα αθετήσει τις υποσχέσεις της, χωρίς άλλωστε να προκαλέσει και μεγάλη έκπληξη – μάθαμε πια τόσες φορές… Οι μόνοι πραγματικοί νικητές θα είναι τα ίδια τα στελέχη του κόμματος που θα επικρατήσει καθώς και η μικρή μειοψηφία 2-3% του ελληνικού λαού που είναι και θα παραμείνουν βολεμένοι ανεξαρτήτως νικητού. Σ’ αυτό το ποσοστό θα έρθει να προστεθεί και το 5-6% του ΚΚΕ έτσι και μείνει απ’ έξω ο Συνασπισμός…

Στην καλύτερη περίπτωση λοιπόν, το 90% των συμπατριωτών μας θα βγει ηττημένο και από αυτές τις εκλογές. Έτσι ήταν, έτσι είναι και πολύ φοβούμαι ότι έτσι θα είναι πάντα.

Η στήλη, χωρίς την παραμικρή πρόθεση να διατυπώσει άμεσα ή έμμεσα κάποια πρόταση, αλλά και χωρίς να απαγορεύει σε κανέναν να αποδεχθεί τις προτάσεις που… δεν κάνει, θα αναφερθεί, έτσι για παρηγοριά, σ’ έναν από τους κορυφαίους έλληνες μαθηματικούς που, παράλληλα με την επιστημονική του δραστηριότητα, άσκησε πολιτική εξουσία και τα κατάφερε περίφημα. Γνωρίζουμε ότι με τον τρόπο αυτό καταστρέφουμε το γενικά αποδεκτό προφίλ του μαθηματικού που εμφανίζεται ως άτομο εκτός πραγματικότητας, ως κάποιος που πέρα από τα στενά όρια της επιστήμης του αδυνατεί να επικοινωνήσει με το περιβάλλον του, να ενταχθεί στον κοινωνικό του περίγυρο. Πρόκειται για ένα προφίλ που χτίστηκε επιμελώς από φιλοσόφους όπως ο Πλάτωνας, ιστορικούς όπως ο Πλούταρχος, λογοτέχνες όπως ο Αριστοφάνης ή ο Δάντης και που συχνά στηρίχθηκε και από τους ίδιους τους ενδιαφερόμενους που έδειξαν να υιοθετούν για τον εαυτό τους το «ίματζ» της απροσάρμοστης ιδιοφυίας. Πρόκειται ωστόσο, τόσο στην περίπτωση που θα αναφέρουμε όσο και σε πολλές άλλες για μια ολότελα λανθασμένη εικόνα.

Ο Αρχύτας ο Ταραντίνος (428 – 350 π.Χ.), όγδοος αρχηγός της σχολής των Πυθαγορείων, θεωρείται ως ένας  από τους σημαντικότερους συνεχιστές της  πυθαγόρειας παράδοσης. Για πολλά χρόνια κυριάρχησε στα πολιτικά πράγματα της πόλης του, του Τάραντα της Κάτω Ιταλίας. Εκλέχτηκε επτά συνεχόμενες φορές στρατηγός και εργάστηκε συστηματικά για τη συνεργασία όλων των ελληνικών πόλεων της Μεγάλης Ελλάδας. Η βασική πολιτική φιλοσοφία του ήταν ότι τόσο η σταθερότητα του κράτους, όσο και η ατομική ευτυχία πρέπει να στηρίζονται στον ορθολογισμό και τη λιτότητα και όχι στον ευδαιμονισμό. Πρέσβευε ότι τα συναισθήματα και κυρίως η οργή είναι κακός σύμβουλος τόσο για τον πολιτικό όσο και για τον πολίτη που πρέπει να λαμβάνουν τις αποφάσεις τους μόνο με τη λογική. Οι χρονικογράφοι, και κυρίως ο βιογράφος του Αριστόξενος, αναφέρουν ότι δεν τιμωρούσε ποτέ τους δούλους του ακόμα και στα σοβαρότερα παραπτώματά τους γιατί αυτό θα σήμαινε ότι ενεργεί κάτω από την επίδραση του θυμού. Ακόμα ότι δεν έβριζε ποτέ υψηλοφώνως, προτιμώντας να… γράψει τις  βρισιές του σ’ ένα τοίχο.

Υπήρξε στενός φίλος του Πλάτωνα. Όταν το 361 ο τύραννος των Συρακουσών Διονύσιος τον συνέλαβε και απειλούσε να τον εκτελέσει ο Αρχύτας άσκησε όλη του την πολιτική επιρροή για να τον σώσει και έστειλε στις Συρακούσες ένα καράβι να τον παραλάβει. Η φιλία των δύο ανδρών βασίστηκε στην αμοιβαία εκτίμηση, όχι όμως στη συμφωνία πάνω στα φιλοσοφικά και επιστημονικά θέματα. Γνωρίζουμε για παράδειγμα ότι ο Πλάτων πίστευε ότι αποκλειστικός σκοπός των Μαθηματικών ήταν η εξύψωση της ψυχής και όχι οι πρακτικές εφαρμογές. Κατέκρινε λοιπόν με δριμύτητα τον Αρχύτα που υπηρετούσε την «οργανική» Γεωμετρία και ανάλωνε χρόνο ασχολούμενος με εφευρέσεις.

Από τις μηχανικές κατασκευές του μνημονεύεται η «περιστερά του Αρχύτα» ένα ξύλινο ομοίωμα πουλιού που μπορούσε να πετάξει με τη βοήθεια πεπιεσμένου αέρα τον οποίο εκτόξευε από το κάτω μέρος του. Ακόμη ο Αριστοτέλης τον αναφέρει ως εφευρέτη της… κουδουνίστρας που χρησίμευε στο «…να προσφέρει στα παιδιά απασχόληση και να τα εμποδίζει από του να κάνουν ζημιές μέσα στο σπίτι, αφού αποκλείεται τα παιδιά να κάτσουν ήσυχα…» (Αριστοτέλους Πολιτικά). Νομίζουμε ότι αυτή η τελευταία εφεύρεση αναδεικνύει πλήρως την πολιτική διορατικότητα του ανδρός. (Αντικαταστήστε τη λέξη παιδιά με τη λέξη λαός και τη λέξη κουδουνίστρα με τη λέξη τηλεόραση και θα καταλάβετε τι εννοούμε).

Ο Αριστοτέλης τον επαινεί ακόμα για την ικανότητά του να δίνει ορισμούς που να αναφέρονται ταυτόχρονα στη μορφή και στην ύλη (θεμελιώδης θέση του Αριστοτέλη ήταν ότι η ύλη δεν υπάρχει ανεξάρτητα από τη μορφή, θέση για την οποία δέχθηκε δριμύτατες κριτικές). Ως παράδειγμα αναφέρει τον ορισμό της «νηνεμίας» ως «ηρεμίας του αέρα» και της «γαλήνης» ως «ομαλότητας της θάλασσας».

Ας έρθουμε τώρα στο μαθηματικό έργο του Αρχύτα. Του αποδίδεται η πιο αξιοπρόσεκτη λύση στο Δήλιο πρόβλημα, το ένα από τα τρία μεγάλα προβλήματα των ελληνικών Μαθηματικών: Σύμφωνα με το μύθο, κάποιος χρησμός ζητούσε από τους Αθηναίους να κατασκευάσουν ένα κυβικό βωμό, διπλάσιο σε όγκο από αυτόν που ήδη υπήρχε στο ναό του Απόλλωνα στη Δήλο. (Μη βιαστείτε να πείτε «σιγά το πρόβλημα, αρκεί να τοποθετήσουμε ένα δεύτερο κύβο πάνω στον πρώτο», γιατί ο όγκος που θα προκύψει θα είναι διπλάσιος αλλά δε θα έχουμε πια κύβο. Και μην ακούσω να λέει κανείς πως αρκεί να διπλασιάσουμε τις διαστάσεις του αρχικού κύβου, γιατί τότε ο κύβος που θα προκύψει δε θα είναι πια διπλάσιος αλλά… οκταπλάσιος). Όπως αποδείχθηκε μόλις το 1882, η λύση αυτού του προβλήματος με αποκλειστική χρήση κανόνα και διαβήτη είναι αδύνατη. Ο Αρχύτας ανακάλυψε μια λύση με χρήση γεωμετρικών στερεών, λύση που αποδεικνύει τη βαθιά ενορατική του γνώση και κατανόηση της Στερεομετρίας. Η λύση του θεωρείται ιδιαιτέρως χρήσιμη για τους μηχανικούς αφού επιτρέπει όχι μόνο το διπλασιασμό αλλά και την μεγέθυνση υπό οιαδήποτε κλίμακα ενός στερεού. (Σα να λέμε από τη μακέτα του κυρίου Καλατράβα στην κατασκευή του αληθινού θόλου. Το ότι ο θόλος του Καλατράβα θα μείνει για πάντα μακέτα – κι ας μην αρέσει η λέξη στον κ. Πρωθυπουργό – δεν οφείλεται λοιπόν σε κάποιο μαθηματικό έλλειμμα αλλά σε περίσσευμα… μάσας για την οποία όντως ο πολιτικός Αρχύτας δεν είχε προβλέψει τίποτα).

Ο Αρχύτας ασχολήθηκε ακόμα με τη μαθηματική θεμελίωση της θεωρίας της αρμονίας. Διατύπωσε τη θέση ότι ο μουσικός τόνος εξαρτάται από την ταχύτητα με την οποία διαδίδεται ο ήχος. Η ιδέα του, αν και λανθασμένη, βρίσκεται στη σωστή κατεύθυνση. Μελέτησε ακόμη τους δυνατούς τρόπους διαίρεσης των μουσικών διαστημάτων καθώς και τις μουσικές κλίμακες. Το θεωρητικό του έργο για τη μουσική περιλαμβάνεται στην Κατατομή του κανόνος του Ευκλείδη. Άλλωστε αυτός ήταν που αναφέρθηκε πρώτος στα τέσσερα «μαθήματα», Αριθμητική, Γεωμετρία, Αστρονομία και Μουσική, τις μαθηματικές γνώσεις που αποτέλεσαν το Μεσαιωνικό Quadrivium.

Αρχική μας πρόθεση ήταν να αναφερθούμε και σε άλλους μαθηματικούς που άσκησαν πολιτική εξουσία. Είχαμε κατά νουν για παράδειγμα τις κυβερνήσεις τις Γαλλικής Επανάστασης όπου συμμετείχαν κορυφαίοι μαθηματικοί όπως ο Φουριέ, ο Μονζ, ο Λαπλάς, οι Καρνό. Ίσως μάλιστα ένας από τους λόγους που η ημιδιαλυμένη μετεπαναστατική Γαλλία κατόρθωσε να επικρατήσει απέναντι στις συνασπισμένες αντιδραστικές δυνάμεις ήταν η παρουσία τόσων διαπρεπών επιστημόνων στο τιμόνι του. Σ’ αυτούς όμως θα αναφερθούμε μια άλλη φορά. Άλλωστε, οι ευρωεκλογές δεν αργούν. Στο μεταξύ… καλό βόλι.

Υστερόγραφο

H αλήθεια να λέγεται! Παρά τις δυσοίωνες και κακοήθεις προβλέψεις που ο γράφων δημοσιοποίησε στις 4/3/2004, η στέγη Καλατράβα δεν παρέμεινε μακέτα. Στήθηκε και από όσο γνωρίζουμε μέχρι σήμερα δεν έχει καταρρεύσει. Έτσι σύμφωνα με τον τέως τώρα πια υπουργό πολιτισμού κ. Βενιζέλο θα αποτελέσει το δεύτερο μετά τον Παρθενώνα σημαντικότερο μνημείο για το οποίο θα πρέπει να υπερηφανεύονται οι Έλληνες. Φειδίας και Καλατράβα θα αποτελούν τα αιώνια αλληλοσυμπληρούμενα σύμβολα της αισθητικής και του κιτς, του μέτρου και της μεγαλομανίας, του κάλλους και του κατιναριού. Ας μη λησμονήσουμε βέβαια και παλιότερη δήλωση της κας Δήμητρας Παπανδρέου ότι τα δύο σημαντικότερα μνημεία των Αθηνών είναι ο Παρθενώνας και το Μέγαρο Μουσικής. Τρία λοιπόν τα κορυφαία μνημεία του ελληνικού πολιτισμού: Παρθενώνας, Μέγαρο και στέγη Καλατράβα. Ένα είναι δημιούργημα του χρυσού αιώνα του Περικλέους και δύο του πρασινωπού αιώνα του ΠΑΣΟΚ. Σα να λέμε ΠΑΣΟΚ – Περικλής 2-1.

Υστερόγραφο 2 (19/6/2017)

Το στέγαστρο Καλατράβα όπως και το σύνολο των Ολυμπιακών κιτς, όπως ήταν προβλεπόμενο καταρρέουν Εμέις όμως ακόμα πληρώνουμε (νομίζω μέχρι το 2060;)

Τα σφαιρικά κάτοπτρα στο Ψυχικό

Τη Δευτέρα 26 Ιουνίου, στις 19:30, στο Πολιτιστικό Κέντρο Μπενετάτου του Δήμου Φιλοθέης – Ψυχικού με αφορμή το βιβλίο μου Σφαιρικά Κάτοπτρα Επίπεδοι Φόνοι θα μιλήσουμε για την Κύπρο, για τα Αραβικά Μαθηματικά και για την Αστυνομική Λογοτεχνία.

Layout 1

Επιστήμη και τέχνη

Παρασκευή 12 και το Σάββατο 13 Μαΐου, ΤΕΙ Αθήνας

Οργάνωση: Ένωση Ελλήνων Φυσικών

Η δική μου ομιλία: «Η τέχνη ως καθρέφτης των επιστημονικών εξελίξεων»

Σάββατο 13/5 στις 12:00 – 12:40

 

επιστημονικές εξελίξεις και τέχνη

Συμπόσιο Επιστήμη και Τέχνη

« Βήματα του νου – Ατενίζοντας την αρμονία του σύμπαντος»

Αθήνα 12 – 13 Μαϊου 2017

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Χώρος διεξαγωγής:  Συνεδριακό Κέντρο Τ.Ε.Ι. Αθήνας,  Αγίου Σπυρίδωνος 28, 12243 Αιγάλεω

Στέρεα τα βήματα του νου, όταν ατενίζει την αρμονία του σύμπαντος…. Στην αρμονία στηρίζεται η εσωτερική πληρότητα, η ισορροπία του ανθρώπου. Και από την αρμονία προκύπτει το διαφορετικό, το γίγνεσθαι, το ίδιο το σύμπαν.

H ρήση του Ηράκλειτου «ἁρμονίη ἀφανὴς φανερῆς κρείττων» επιβεβαιώνει τη σχέση ανάμεσα στους δύο κόσμους, τον εσωτερικό και τον εξωτερικό, τον μικρόκοσμο και τον μακρόκοσμό μας.

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 12 ΜΑΙΟΥ 2017

ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ

17.45 – 18.00   Χαιρετισμοί Εκπροσώπων Φορέων

18.00-19.00: Ανέστης Πάνος (σενάριο-σκηνοθεσία), Υποψ. Διδάκτωρ στο Τμήμα Κινηματογράφου του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσ/νίκης, Ιστορικός των Επιστημών.

Πετάκος Δημήτρης (σενάριο-αφήγηση), Διδάκτωρ Ιστορίας των Επιστημών, Πανεπιστημίου Αθηνών

Αρνέλλου Λήδα (σενάριο- οργάνωση παραγωγής), Διδάκτωρ Επικοινωνίας της Επιστήμης,

Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, Ίδρυμα Ευγενίδου

Προβολή του ντοκιμαντέρ «Νεύτων: Η Δύναμη του Θεού»

19.00 -19.30:  Θεοδοσίου Ευστράτιος, Πρόεδρος της Ε.Ε.Φ, Καθ. Αστροφυσικής

«Η Τέχνη της Ελληνικής Γλώσσας: Επιστημονική Ορολογία»

ΒΡΑΒΕΥΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Α’ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟΝ  Ε’ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ ΦΥΣΙΚΗΣ

19.40-20.10:   Μαρκόπουλος Γιάννης, Συνθέτης

«Φαντασία και ένστικτο  στην επιστήμη και στην τέχνη για το αέναο σύμπαν»

ΒΡΑΒΕΥΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β’ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟΝ  Ε’ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ ΦΥΣΙΚΗΣ

20.20-20.50:    Σκορδούλης Κωνσταντίνος, Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών

«Μελετώντας την επιστήμη μέσα από τα κείμενα επιστημονικής φαντασίας»

ΒΡΑΒΕΥΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ’ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟΝ  Ε’ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ ΦΥΣΙΚΗΣ

ΣΑΒΒΑΤΟ  13  ΜΑΙΟΥ  2017

ΠΡΩΙ

10.30-11.00: Παπαηλιού Αλέξανδρος,  σκηνοθέτης

«Πολιτιστικές Αντιφάσεις στην εποχή μας»

11.00-12.00:  Καπούλα Ζωή, Directeur de Recherche au CNRS, chef d’équipe IRIS, Physiopathologie de la Vision et Motricité Binoculaire

«Νευροφυσιολογία της αισθητικής»

12.00-12.40: Μιχαηλίδης Τεύκρος, Μαθηματικός  – Συγγραφέας

«Η τέχνη ως καθρέφτης των επιστημονικών εξελίξεων»

12.40-13.00: Πολυχρονάτου Ελένη, Εικαστικός, Διδάκτωρ Θεωρίας της Τέχνης ΑΣΚΤ

«Φύση και Tέχνη : Συμβίωση εν Αρμονία»

13.00-13.15: ΔΙΑΛΕΙΜΜΑ

Μουσική Παράσταση με Τραγούδι, Χορό, Απαγγελία, Θεατρική Πράξη

«Παίζει το φώς με τη σκιά»

Καραμπερόπουλος Κωνσταντίνος, Συνθέτης, Εκπ/κός Μουσικής

ΑΠΟΓΕΥΜΑ

18.00-18.30: Τσαρούχα Μαρία, σκηνοθέτης, ηθοποιός, δημιουργός της Perceptual Acting and Directing θεωρίας και μεθόδου

«Ο Θεός μέσα μου»

18.30-19.00: Μαραγκουδάκη Κατερίνα GSC. Cinematographer/ DoP/Lighting designer

«Το φως στις παραστατικές τέχνες»

19.00-19.30: Τσαφούλιας Σωτήριος, Σκηνοθέτης

«Η Επιστήμη & Η Τέχνη ως εργαλεία της ανθρωπότητας»

19.30-20.30: Αράπης Βασίλειος, Δρ. φιλοσοφίας των Επιστημών, Καλλιτέχνης,

Κωνσταντούδης Βασίλειος, Κύριος Ερευνητής, ΙΝΝ, ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος

 «Επιστήμη και Τέχνη: Η θέα από μέσα»

Ο καλλιτέχνης ζωγράφος Βασίλης Αράπης και ο ερευνητής φυσικός Β.Κ. συζητούν για τα μυστικά της δουλειάς τους αναζητώντας τη σύνθεσή τους στην πορεία  προς τη γνώση, την αλήθεια και την πληρότητα

20.30-21.00: Σχολιασμός-Συμπεράσματα

ΕΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΕΚΘΕΣΕΙΣ

Αράπης Βασίλειος   «ΦΡΑΓΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΜΑΓΕΙΑ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ»

Πολυχρονάτου Έλενα  «ΕΡΕΥΝΑ ΠΕΔΙΟΥ»

Γεωμετρία και φως

Το Σάββατο, 1 Απριλίου, στις 19:30, στο Βόλο παρουσιάζω το μαθηματικό πλαίσιο πάνω στο οποίο στηρίχθηκε το τελευταίο μου μυθιστόρημα, ΣΦΑΙΡΙΚΑ ΚΑΤΟΠΤΡΑ ΕΠΙΠΕΔΟΙ ΦΟΝΟΙ

17264548_385907081790276_7211372074468806028_n

Επίσκεψη στο μουσείο των μαθηματικών τεράτων

9η Διεθνής Μαθηματική Εβδομάδα

Συνεδριακό Κέντρο Ν. Γερμανός, Hellexpo

Μουσείο τεράτων

Ολόκληρο το πρόγραμμα εδώ

Αρέσει σε %d bloggers: