Μιλώντας στην Αθηνά για το χάος και την πολυπλοκότητα

Χάος Εξώφυλλο

Ήταν άνοιξη του 2016. Με τον Τάσο Μπούντη, φίλο παλιό από τα σχολικά μας χρόνια, ομότιμο καθηγητή σήμερα του Πανεπιστημίου της Πάτρας, αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών και καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Αστάνα, επιστρέφαμε από τη Μαθηματική Εβδομάδα στη Θεσσαλονίκη. Δε θυμάμαι αν η ιδέα ήταν δική του ή δική μου: να γράψουμε μαζί ένα βιβλίο. Με τον ενθουσιασμό που κουβαλάει μαζί της μια νέα ιδέα, δόθηκαν οι αμοιβαίες υποσχέσεις κι έγιναν τα πρώτα σκαριφήματα εκεί, μέσα στον προαστιακό από αεροδρόμιο προς Αθήνα. Χαιρετηθήκαμε – ο Τάσος συνέχισε για Πάτρα – χωρίς να είμαστε και πολύ βέβαιοι ότι αυτή η κουβέντα του τραίνου θα είχε συνέχεια. Να όμως που δυο μήνες μετά, λίγο πριν τις καλοκαιρινές διακοπές επανήλθαμε και οι δυο με εκτενή σχέδια, προτάσεις για το τι πρέπει να μπει και τι όχι, συζητήσεις για το επίπεδο δυσκολίας, τα προαπαιτούμενα, το ξεκαθάρισμα του σε ποιον απευθυνόμαστε κλπ. κλπ…

Ε 62

Όταν θέλεις να γράψεις ένα βιβλίο μαθηματικών που να απευθύνεται στο ευρύ κοινό, οι ισορροπίες είναι πολύ δύσκολες. Να περιλάβεις όλα όσα είναι σημαντικά, να μην το φορτώσεις όμως με πράγματα που να το καθιστούν δυσνόητο, να είναι εύληπτο αλλά όχι παιδαριώδες, ουσιαστικό αλλά όχι απαγορευτικό. Αρχίσαμε να ανταλλάσσουμε κεφάλαια, να κόβουμε, να ράβουμε, να διαφωνούμε και να συμφωνούμε. Να πούμε πώς η θεωρία του χάους βοηθά να προλάβουμε μια επιληπτική κρίση, κι αν το πούμε σε πόσο βάθος να φτάσουμε; Να μιλήσουμε για τα φράκταλ στα κινηματογραφικά εφέ – και βέβαια να μιλήσουμε. Για το κυκλοφορικό σύστημα, για τα μοντέλα ανάπτυξης του πληθυσμού, για τη συμπίεση των εικόνων; Μπορούμε ν’ αφήσουμε απ’ έξω τους παράξενους ελκυστές; Φυσικά και δε μπορούμε – όμως είναι δύσκολη έννοια, θα μπορέσουμε να τη δώσουμε με απλά λόγια; Κεφάλαια γράφονταν κι ύστερα καταδικάζονταν σε θάνατο ή σε ακρωτηριασμό. Η συζήτηση γινόταν πια κυρίως μέσω e-mail μια και ο Τάσος βρισκόταν στο Πανεπιστήμιο της Αστάνα. Με πόση λαχτάρα περίμενα τα κεφάλαιά του μαζί με τις παρατηρήσεις του στα δικά μου…

Ε 55

Μ’ αυτά και μ’ αυτά Ιούνιο του 2017 το βιβλίο ήταν έτοιμο! Οι εκδόσεις Πατάκη δέχτηκαν να το φιλοξενήσουν στην πετυχημένη τους σειρά «Μιλώντας…» και είμαστε και οι δυο ευγνώμονες γι’ αυτό. Από τη Δευτέρα 18 Δεκεμβρίου το «Μιλώντας στην Αθηνά για το χάος και την πολυπλοκότητα» βρίσκεται πια στα βιβλιοπωλεία, μ’ ένα ωραίο εξώφυλλο που δημιούργησε η Αθηνά Μπούντη.

Πιο κάτω παραθέτω το οπισθόφυλλο του βιβλίου, που το κοσμεί ένας υπέροχος, ανάγλυφος παράξενος ελκυστής:

Μια ξαφνική, απροσδόκητη βροχή ματαιώνει τα εκδρομικά σχέδια της Αθηνάς, κλονίζοντας την εμπιστοσύνη της προς τα μετεωρολογικά δελτία. Ο κύριος Αρχιμήδης, γείτονάς της, καθηγητής μαθηματικών στο Πανεπιστήμιο, αναλαμβάνει να της εξηγήσει τις δυσκολίες στην πρόγνωση του καιρού εντάσσοντας το κλίμα σε μια γενικότερη κατηγορία φαινομένων που χαρακτηρίζονται ως χαοτικά. Εγκαινιάζεται έτσι μια σειρά συναντήσεων στη διάρκεια των οποίων η νεαρή μαθήτρια μυείται στα μυστικά της πολυπλοκότητας, ενός σχετικά νέου γνωστικού αντικειμένου που συνδυάζει τα μαθηματικά με τις φυσικές και κοινωνικές επιστήμες σε μια προσπάθεια να ερμηνεύσει φαινόμενα που η παραδοσιακή σοφία δυσκολεύεται να διερευνήσει. Κουβεντιάζοντας με τον ηλικιωμένο καθηγητή, η Αθηνά και οι φίλες της θα έρθουν σε επαφή με έννοιες όπως η αυτοομοιότητα, τα φράκταλ, οι κλασματικές διαστάσεις, οι παράξενοι ελκυστές και θα καταλάβουν πώς όλα αυτά εμπλέκονται στη λειτουργία του σώματός μας, στην ανάπτυξη των φυτών, στο σχηματισμό των ακτογραμμών, στη μορφή των νεφών. Θα διαπιστώσουν πώς εξωτικά ονόματα όπως το σύνολο Mandelbrot, η χιονονιφάδα von Koch, η καμπύλη του Hilbert και η σκόνη του Cantor δεν αντιπροσωπεύουν μόνο σχήματα απαράμιλλης αισθητικής αλλά σχετίζονται με τη συμπίεση, τη διάδοση και τη βελτίωση των εικόνων, με τη δημιουργία κινηματογραφικών εφέ, μέχρι και με την πρόληψη σοβαρών ασθενειών.

butterfly

The URI to TrackBack this entry is: https://tefcrosmichaelides.wordpress.com/2017/12/20/%ce%bc%ce%b9%ce%bb%cf%8e%ce%bd%cf%84%ce%b1%cf%82-%cf%83%cf%84%ce%b7%ce%bd-%ce%b1%ce%b8%ce%b7%ce%bd%ce%ac-%ce%b3%ce%b9%ce%b1-%cf%84%ce%bf-%cf%87%ce%ac%ce%bf%cf%82-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%cf%84%ce%b7%ce%bd/trackback/

RSS feed for comments on this post.

2 ΣχόλιαΣχολιάστε

  1. Καλοτάξιδη η Αθηνά! Τώρα η Άννα έχει συντροφιά!
    Εξαιρετικά και τα δύο βιβλία για σχολικές λέσχες ανάγνωσης.

    Καλές Γιορτές!

    • τι λες θα κάνουμε κανένα συνοικέσιο με το Γιάννη;


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: